Nowy rok szkolny rozpocznie się już za moment, a wraz z nim – wiele zmian. Są wśród nich powroty, jak choćby ten do ośmioklasowej szkoły podstawowej, którą część z naszych Czytelników na pewno pamięta. Więcej jednak jest nowości.

Przytaczamy je z jednej strony w rozporządzeniu w sprawie dopuszczalnych form realizacji obowiązkowych zajęć WF-u, z drugiej – w nowych podstawach programowych, opublikowanych w strefie online.

Chcemy wśród tych zmian niezmiennie dostarczać Państwu inspiracji, zachęty i narzędzi do prowadzenia atrakcyjnych zajęć sportowych, tanecznych, rekreacyjno-zdrowotnych, aktywnej turystyki oraz lekcji z zakresu edukacji zdrowotnej.

Zaczynamy więc z przytupem – z tańcem free style, grą Funino, street workoutem... Wnętrze numeru wypełniają przede wszystkim scenariusze zajęć z przydatnymi kartami pracy. Oprócz nich przypominamy również podstawy stretchingu i porządkujemy proces motywowania uczniów.

Niech bieżące wydanie – pełne energii, zwrotów akcji, tryskające pomysłami – pomoże Państwu rozpocząć spotkania z uczniami z optymizmem i werwą!

W imieniu zespołu redakcyjnego

dr Małgorzata Kasperczakowa

redaktor prowadząca

Podążając za zmianami, jakie niesie ze sobą nowa podstawa programowa nauczania na każdym poziomie edukacyjnym, kierujemy na Państwa ręce obszerniejszy magazyn „Wychowanie Fizyczne z Edukacją Zdrowotną”. Jesteśmy przekonani, że ta zmiana jeszcze lepiej odpowie na potrzeby związane z nauczaniem zarówno wychowania fizycznego, jak i edukacji zdrowotnej.

Rozpoczął się czas zasłużonego odpoczynku. Słowo to dla każdego może oznaczać coś innego. Dla części z nas to wypoczynek aktywny, z dziećmi i młodzieżą na różnego rodzaju obozach, koloniach czy półkoloniach. Bieżący numer zawiera wiele treści nawiązujących do takiej formy spędzania wakacji, a najwięcej z tych tematów dotyczy gier i zabaw. Zachęcamy do skorzystania z tych inspiracji, również wtedy, gdy będziemy już bliżej rozpoczęcia kolejnego roku szkolnego, a nasze myśli będą wybiegać ku pierwszym spotkaniom z naszymi wychowankami i uczniami w szkołach.

Jednocześnie przedstawiamy Państwu obszerny blok tematów z zakresu edukacji zdrowotnej, włącznie z działem „Niezbędnik”, w którym można znaleźć wiele przydatnych odesłań do konkursów z atrakcyjnymi nagrodami, nietuzinkowych materiałów dydaktycznych i nowoczesnych aplikacji mogących zainteresować uczniów, a nam ułatwić realizację celów dydaktycznych.

Życzymy pasjonującej lektury wszystkich działów magazynu oraz udanych wakacji!

W imieniu zespołu redakcyjnego

dr Małgorzata Kasperczakowa redaktor prowadząca

W bieżącym numerze magazynu „Wychowanie fizyczne w szkole” przekazujemy Wam pokaźną dawkę inspiracji na zajęcia z najmłodszymi dziećmi. Warto kształtować dobre nawyki od samego początku przygody szkolnej i zachęcać dzieci do aktywności fizycznej. Dobrym rozwiązaniem są z pewnością gry i zabawy, podczas których podnosimy wydolność fizyczną „przy okazji” rozwijania umiejętności współpracy, sprawdzania wiadomości z materiału poznawanego na lekcjach innych przedmiotów czy po prostu dobrej zabawy. Nadchodzące ciepłe miesiące są ku temu doskonałą okazją – warto wykorzystać dobrą pogodę i jak najwięcej czasu spędzać na szkolnych podwórkach i boiskach proponując dzieciom i młodzieży atrakcyjne, budzące dobre emocje, zajęcia. Skojarzenie zajęć wychowania fizycznego z radosną zabawą i przyjemnością zaprocentuje w przyszłości – inaczej niż w przypadku dorosłych, którzy rezygnują z aktywności fizycznej wspominając lekcje wychowania fizycznego jako czas ciągłych porażek.

Wiosna jest porą roku, która sprzyja aktywności na świeżym powietrzu. Ta z kolei stanowi nieodłączny atrybut życia każdego człowieka. Co więcej, wynika z wrodzonych potrzeb organizmu i nabytych w okresie dorastania umiejętności. Badania dowodzą, że odpowiednia stymulacja ruchowa organizmu służy jego rozwojowi oraz zachowaniu i pomnażaniu zdrowia. Ruch wpływa na prawidłowy wzrost i kształt kości, rozwija mięśnie oraz układ oddechowo-krążeniowy, podnosi sprawność fizyczną i poprawia samopoczucie. Jego niedostatek zaś powoduje, że rosnący organizm nie osiąga pełni rozwoju. Przejawia się to mniejszą pojemnością płuc, gorszą wydolnością fizyczną czy słabszym refleksem. W tym numerze „Edukacji Zdrowotnej” piszemy o różnych obliczach aktywności fizycznej. Chcemy pokazać Państwu, jak ważny dla rozwoju jednostki jest ruch. Tą mądrością powinniśmy dzielić się z dziećmi, wszak czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci. W jaki sposób przekazać zatem wartościową, prozdrowotną wiedzę? Najlepiej praktycznie, do czego zachęca między innymi Katarzyna Jargan, proponując organizację wiosennego festynu rodzinnego. Festyn to jednak nie jedyna forma, z której możemy skorzystać promując aktywność fizyczną. Potwierdza to Marek Wochna, główny metodyk ogólnopolskiego programu „Lekkoatletyka dla każdego”, który z pieczołowitością opisuje kulisy powstawania projektu, jego konstrukcję programową, główne cele oraz realne efekty. Warto podkreślić, że program „LDK” nie jest odosobnionym przykładem dobrych praktyk. Dowodzimy tego w dziale „Edukacja z pomysłem” opisując między innymi konkurs...

Zachęcamy do tworzenia autorskich programów wychowania fizycznego. Dobry nauczyciel potrafi przewidywać i w sposób przemyślany organizuje proces nauki krok po kroku, dostosowując metody, formy oraz środki pracy do aktualnych potrzeb i możliwości uczniów. Zdaniem naszego eksperta, dr. Pawła F. Nowaka, wychowanie fizyczne – podobnie jak trening sportowy – to długi proces, czyli ciąg powiązanych ze sobą nauczycielskich interwencji, nieprzypadkowych i zaplanowanych w odpowiedniej kolejności, tak aby wpisać się w jedną z najważniejszych zasad dydaktyki: od ogółu do szczegółu, od zadań łatwiejszych do trudniejszych, czyli od lekcji zapoznawczych i nauczających przez doskonalące, aż po kontrolne i sprawdzające. Lekcje powinny zatem być ze sobą powiązane w sposób uporządkowany – dzisiejsza jest kontynuacją wcześniejszej, a jednocześnie determinuje kolejną i następną... Logiczne ustawienie proporcji treści poszczególnych lekcji i właściwej tych lekcji kolejności wymaga przemyślanego planowania. Dlatego też nie bójmy się tworzyć własnych programów, własnych lekcji WF z pomysłem, korzystajmy z rad ekspertów metodycznych, branżowych czasopism, poradników lub kursów pomocnych w samodzielnym planowaniu pracy. Zawsze program autorski będzie ciekawszym rozwiązaniem aniżeli modyfikacja cudzego.

Edukacja zdrowotna jest wieloetapowym procesem, który trwa niemal całe nasze życie. Ważną rolę w kształtowaniu prozdrowotnej świadomości i korygowaniu błędnych przekonań na temat zdrowia odgrywają zarówno podmioty publiczne, jak i niepubliczne. W przypadku tych pierwszych możemy mówić o jednostkach funkcjonujących na różnych szczeblach i charakteryzujących się odmienną organizacją pracy czy sposobem działania – w tym m.in. o placówkach edukacyjnych, stacjach sanitarno-epidemiologicznych oraz urzędach. W przypadku organizacji pozarządowych mowa zaś o fundacjach, stowarzyszeniach lub innych tego rodzaju jednostkach. Wszystkie wymienione podmioty starają się w mniejszym bądź większym stopniu rozwijać nasze umiejętności w zakresie prawidłowych zachowań oraz decyzji dotyczących zdrowia, przede wszystkim jednak kreować właściwe postawy i wypracowywać dobre nawyki. W tym numerze Edukacji Zdrowotnej chcemy podzielić się z Państwem garścią dobrych praktyk i nie tylko pokazać, że udział w prozdrowotnych projektach się opłaca, ale również podpowiedzieć, gdzie tego rodzaju programów szukać i w jaki sposób do nich dołączyć . O sukcesie jednego z projektów w nowym dziale „Zaprogramuj się na zdrowie” pisze dla nas koordynatorka polskiej edycji „Eat responsibly – Jedz odpowiedzialnie”. Swoimi doświadczeniami i spostrzeżeniami na temat istoty edukacji zdrowotnej i działań podejmowanych w jej obrębie dzielą się również Dyrektor Departamentu Zdrowia Urzędu Marszałkowskiego w Poznaniu – pan Maciej Sytek oraz Rzecznik Prasowy Powiatowej Stacji Sanitarno- -Epidemiologicznej w Poznaniu...

Eksperci twierdzą, że wychowanie fizyczne jest niezwykłym bogactwem różnorodnych doświadczeń natury społecznej, że rozwija wiele umiejętności przydatnych w życiu, lecz czy zawsze i czy dzieje się to automatycznie, samoistnie? Oczywiście, że nie, ponieważ dzieje się tak tylko wówczas, gdy ten proces jest nowoczesny i profesjonalnie, świadomie kierowany przez nauczyciela. Niektóre pozytywne umiejętności są tylko wynikiem bezpośrednich interwencji nauczyciela w sytuacjach trudnych. Aktywność fizyczna w dobrze zorganizowanej lekcji nie tylko służy rozwojowi potencjału sprawności i wydolności fizycznej, nie tylko rozwija zdrowie, ale jest też znaczącym narzędziem kształtującym ważne cechy osobowości i umiejętności życiowe wpływające na wyższą jakość życia.

Na przykład metoda problemowa w praktyce wychowania fizycznego jest jedną z metod twórczych w nauczaniu. Sam fakt wprowadzenia do lekcji problemów wywołuje u uczniów większe zainteresowanie dzięki elementowi nowości. Ma to istotne znaczenie szczególnie wtedy, gdy lekcja prowadzona jest w warunkach trudnych, np. na ograniczonej przestrzeni, uniemożliwiającej wykorzystanie innych atrakcyjnych ćwiczeń. Metodę problemową można ponadto stosować jako przerywnik po intensywnym wysiłku lub w części końcowej lekcji, ponieważ wiąże się ona z obniżeniem intensywności wysiłku fizycznego – rozwiązanie problemu przez uczniów wymaga bowiem zastanowienia. Zastosowanie metody problemowej w praktyce dokładnie opisuje nasz ekspert Ewa Brzozowska-Wicherek.

Nowy rok to nowe otwarcie. Zaczynamy go radośnie. Piszemy o zabawie, uśmiechu, pozytywnych emocjach, ponieważ zdrowie jest kategorią pozytywną. To nie tylko brak choroby, to znacznie więcej, to dobre samopoczucie nie tylko w odniesieniu do ciała. Edukacja, szczególnie zdrowotna, powinna być doświadczeniem pozytywnym. Optymizm jest warunkiem wstępnym edukacyjnych osiągnięć i chcemy go Państwu zaszczepić. Podpowiadamy, jak zneutralizować szkodliwy stres, jak go oswoić i skorzystać z jego mobilizacyjnej siły. Skuteczne zajęcia wcale nie muszą być poważne i stresogenne, piszemy o zupełnie odwrotnej strategii nauczania – przyjemnie, niezauważalnie poprzez wykorzystanie komizmu w edukacji. Warto mieć świadomość, że wiele efektywnych prozdrowotnych kampanii społecznych dociera do młodszego pokolenia właśnie poprzez język żartu.

W nowym roku życzymy Państwu licznych sukcesów i nowych wyzwań edukacyjnych, do których zamierzamy inspirować i namawiać. Będziemy też metodycznie wspierać, prezentując sprawdzone rozwiązania krok po kroku. Dlatego warto już dziś zalogować się do naszej strefy online, w której znajdują się narzędzia, scenariusze i artykuły niepublikowane w drukowanej wersji czasopisma.

Zdaniem wielu pedagogów niezwykle ważnym nawykiem nauczyciela jest systematyczna refleksja nad swoją pracą. Obiektywne i krytyczne spojrzenie na samego siebie jest umiejętnością, która przekłada się na jakość nauczania. Nauczyciel nie może wychodzić z założenia, że tylko przełożony ma prawo go oceniać, że zupełnie nie jest zainteresowany, jak oceniają go uczniowie czy rodzice. W tym zawodzie trzeba dbać i pracować nad swoim eksperckim wizerunkiem, ponieważ przekłada się on na skuteczność wykonywanej pracy. Dlatego też tak ważna jest autoewaluacja, do której gorąco zachęcamy. Pedagodzy podkreślają – każdy nauczyciel powinien być refleksyjnym praktykiem, co oznacza, że powinien zestawiać swoje doświadczenia praktyczne, swoje obserwacje z naukową teorią wychowania fizycznego. Kluczowa w procesie autoewaluacji jest dobra znajomość aktualnej wykładni teoretycznej przedmiotu i obowiązujących współcześnie trendów.

Nieustannie także zachęcamy do kontrolowania szkolnych sklepików z którymi prowadzimy „walkę o drożdźówki”. Chociaż asortyment większości z nich budzi dużo zastrzeżeń, to jednak głównie w tych miejscach dzieci się posilają. Jest to więc wyjątkowa okazja do wykorzystania sklepików do prowadzenia edukacji żywieniowej i kształtowania właściwych nawyków jedzeniowych.

Technologie mobilne rewolucjonizują styl życia ludzi. Coraz więcej codziennych spraw załatwiamy w przestrzeni wirtualnej. Internet wykorzystujemy do efektywnej pracy, zabawy czy nauki. Innowacyjne rozwiązania sprawiają, że dziś każdy może mieć własnego wirtualnego trenera w kieszeni. Smartfon może być naszym sprzymierzeńcem np. w dziedzinie tworzenia prozdrowotnych nawyków. Ale są też i ciemne strony wygodnego życia we współczesnej cywilizacji. Odcinamy się od natury i to tak dalece, że zapominamy, iż jesteśmy istotami biologicznymi, które mają naturalne potrzeby, chociażby wysiłku fizycznego, tak bardzo redukowanego przez motoryzację. Za komfort życia w coraz bardziej sztucznym świecie płacimy coraz wyższą cenę – to rozwój chorób cywilizacyjnych.

Tempo życia, presja osiągnięć, sukcesów stale rosną. W ostatnim numerze tego roku piszemy o tym, że i ze zdrowym stylem życia można przesadzić. Wymagamy wiele od siebie, a jeszcze więcej od swoich dzieci – czy ktoś kiedyś słyszał o wypaleniu u dzieci? Piszemy o problemie asertywnych zachowań i o tym, jak dobrać współpracowników do organizacji prozdrowotnego eventu.

Zapraszamy do lektury.

Obecnie dobrego nauczyciela wychowania fizycznego można postrzegać jako sprawnego menedżera, który nie tylko zarządza np. czasem, przestrzenią do ćwiczeń ale także całym procesem dydaktyczno-wychowawczym. Jak twierdzi dr Paweł F. Nowak ( nasz redakcyjny kolega – red. nacz. magazynu Edukacja Zdrowotna ) – nauczyciel wyznacza cele, zadania, planuje metody, formy zajęć, monitoruje i rozlicza z efektów. Jak w dobrym przedsiębiorstwie, z tą tylko różnicą, że szkoła to nie manufaktura, a co najwyżej „fabryka” kreacji osobowości. Istotną rolą dobrego nauczyciela WF jest także szczególna wrażliwość na dietę swoich wychowanków. Nieprawidłowa masa ciała z naciskiem na nadwagę i otyłość predysponuje do problemów ze zdrowiem, w wyniku których liczba młodych osób uprawiających regularną aktywność fizyczną stale maleje. Według raportu International Obesity Task Force (IOTF) 155 milionów dzieci na świecie będących w wieku szkolnym ma nadwagę lub jest otyłych. Dlatego też zadaniem nauczyciela wychowania fizycznego powinno być także wyrabianie prawidłowych nawyków żywieniowych wśród swoich podopiecznych i podążanie za hasłem „rób tak, jak ja robię” zamiast „rób tak, jak ja mówię”. Każda nadająca się okazja jest dobra do edukowania uczniów na temat skutków nadmiernej masy ciała. Zwłaszcza że liczba osób z nadwagą i otyłością w Polsce systematycznie rośnie.

Wrzesień to czas powrotu do szkoły, nowych planów, wyzwań, po prostu nowe otwarcie. W najnowszym numerze piszemy o tym, jak na starcie wspierać kompetencje i rozwój nauczycieli, przeciwdziałać wypaleniu zawodowemu stosując wspomagające metody m.in. superwizję. Wraz z nowym zapałem do pracy warto zastanowić się jaką rolę powinien odgrywać nowoczesny edukator? Do jakiego ideału powinien dążyć? Światowe trendy w dziedzinie skutecznej edukacji to coaching i tutoring. Myśląc o starcie edukacyjnych interwencji, godnym uwagi jest odpowiednie wyznaczaniu celów, piszemy o nich jak o fundamentach w budowaniu każdego programu prozdrowotnego. Chciałbym też Państwu przypomnieć o stale rozszerzającej się strefie Online, gdzie po zeskanowaniu kodu QR mogą Państwo pobrać dodatkowe niepublikowane w drukowanej wersji magazynu materiały (artykuły, narzędzia pomocne w pracy edukatora oraz scenariusze zajęć). Szczególnie polecam materiał o stylu pracy pedagogicznej, za pomocą którego można zdiagnozować swoje kompetencje menedżerskie.

I wreszcie piszemy o pisaniu, bo przecież to jedna z najpowszechniejszych form komunikacji międzyludzkiej. Nie ma skutecznej edukacji bez sprawnej komunikacji. Dziś pisać i publikować swoje zdrowe porady w Internecie może każdy. Jednak coraz trudniej przebić się z nawet najbardziej wartościowymi informacjami, gdyż ilość treści lawinowo przyrasta. Dlatego krok po kroku wyjaśniamy, jak pisać niebanalnie, tak by zyskać wielu odbiorców i przekonać do wartości takich jak zdrowie i zdrowy styl życia.

Zdaniem wielu psychologów, umiejętność zrelaksowania się jest współcześnie coraz częściej pożądana i głośno już mówi się o wprowadzaniu nauki relaksacji do polskich szkół. W Stanach Zjednoczonych i w Europie Zachodniej w coraz większej liczbie szkół wprowadza się do planu zajęć lekcje relaksacji lub medytacji. Okazuje się, że przynoszą one niezwykłe efekty dla uczniów, np. wykazano wzrost średniej ocen o 10-25% i zauważono, że uczniowie przejawiali kooperatywne zachowanie względem siebie. W badaniach wykazano także, że relaksacja wpływa na podniesienie poziomu samooceny oraz zwiększenie poczucia wewnętrznej kontroli, co wskazuje na pozytywne oddziaływanie na psychikę młodych ludzi.

Polski pedagog, profesor Janusz Gnitecki zaproponował koncepcję „supernauczania”, którego techniki pracy to relaksacja, wizualizacja i afirmacja. Z kolei Bożena Lewicka, od ponad 20 lat pracująca jako trener rozwoju osobistego, stworzyła autorskie programy motywacyjno-relaksacyjne na temat pozytywnego myślenia i świadomego życia, których adresatami są zarówno dzieci, młodzież, jak i dorośli. Jej zdaniem, myślenie obrazami ma znaczenie w procesach kreatywnych. Dlatego nauka ćwiczeń relaksacji i świadomego oddychania jest tak bardzo ważna już we wczesnym dzieciństwie.

Za wprowadzenie dziecka lub nastolatka w świat relaksacji odpowiadamy my, dorośli: rodzice, trenerzy i psychologowie. Warto podkreślić, że jeśli pozna się podstawowe zasady praktyki relaksacji, można pracować samodzielnie. Oczywiście, podobnie jak z treningiem sportowym i relaksacja wymaga konsekwentnego działania i praktykowania, aby zaczęła...

Edukacja zdrowotna realizowana jest przez różnorodne podmioty, odbywa się w środowisku szkolnym, ale i poza nim. Zazwyczaj przybiera postać akcji, konkursów czy też programów. Ważne, by te działania oparte były na zasadzie myśl globalnie, działaj lokalnie. W najnowszym numerze piszemy o inicjatywach oddolnych i odgórnych, o ich możliwościach i ograniczeniach, prezentujemy też przykład wzorcowego, jednego z największych w Europie Ogólnopolskiego Programu PoZdro! Fundacji Medicover. Skuteczne programy zazwyczaj skupiają w sobie zróżnicowane strategie oddziaływania edukacyjnego. Na łamach naszego magazynu prezentujemy problem kontrowersyjnych metod zakładających m.in. straszenie chorobami – czy to na pewno jest pożyteczne?

Prezes Europejskiego Stowarzyszenia Psychologów i Pedagogów Szkolnych Magdalena Taraszkiewicz pisze o tym, jak ważne dla ogólnego dobrostanu jest utrzymywanie równowagi psychofizycznej organizmu i jak tę równowagę wspomagać. Nasza psychoterapeutka Magdalena Okruta-Mrozowska krok po kroku wyjaśnia, jak rozprawić się z problemem trudnych zachowań nastolatków.

Zagadnienia i dylematy związane z wychowaniem fizycznym to obszerny temat dyskusji. Wydaje się, że zarówno nauczyciele, jak i przedstawiciele ministerstw Sportu i Turystyki oraz Edukacji Narodowej są zainteresowani wprowadzaniem jak najlepszych rozwiązań mających na celu podniesienie aktywności fizycznej dzieci i młodzieży na lekcjach WF. Ważny jest głos i opinia samych nauczycieli, poparta nie tylko doświadczeniem, ale przede wszystkim troską o przyszłość kondycji polskich dzieci. Nauczyciele czekają na zmiany, ale tylko na te przemyślane i rozsądne, które dostarczą konkretnych narzędzi do pracy nad aktywnością fizyczną uczniów, a nie zwiększą jedynie stopień biurokracji.

W połowie lutego 2016 r. Instytut Badań Edukacyjnych opublikował wyniki analiz dot. wychowania fizycznego w opinii dyrektorów szkół i nauczycieli. Generalnie nauczyciele i dyrektorzy szkół podstawowych dobrze oceniają zmiany w podstawie programowej wychowania fizycznego. Zajęcia WF uczą współpracy też z rówieśnikami, budują poczucie bezpieczeństwa poprzez współdziałanie w grupie rówieśniczej oraz zwiększają wiarę uczniów w ich możliwości. Problemem jest jednak często infrastruktura szkoły i zaplecze sportowe w miejscowości. Podstawa programowa podkreśla integracyjny aspekt oraz konieczność rozwoju kompetencji organizacyjnych w zakresie sportów zespołowych. Do sportów, które zostały uznane za takie, które można uprawiać w formie rekreacyjnej przez całe życie, należą sporty zespołowe (np.: siatkówka, koszykówka).

Obserwacje nauczycieli dowodzą, iż w obszarze kompetencji...

Czasami najprostsze rozwiązania są najlepsze. Któż się o tym nie przekonał w wielu życiowych sytuacjach? Podobnie jest z edukowaniem o zdrowiu, niekiedy wystarczy tylko jeden obraz, który utkwi w pamięci i wpłynie na zmianę zachowań zdrowotnych. Okazuje się, że w bardzo prosty sposób bez wydawania pieniędzy, budowania infrastruktury można upowszechniać aktywność fizyczną w dostępnej przestrzeni miejskiej, aktywizować i integrować społeczność lokalną, o czym piszemy w dziale dobre praktyki.

Ale nie wszytko jest takie zupełnie proste. Są problemy trudne i nimi także się zajmujemy w drugim numerze Edukacji Zdrowotnej. Magdalena Okruta-Mrozowska stara się w prosty sposób wytłumaczyć, jak rozpoznać pierwsze symptomy depresji u nastolatka i jak sobie z tym problemem radzić. Tematy z kręgu społecznego tabu również nie należą do najłatwiejszych, ale dlaczego w naszych szkołach o nich nie mówić, np. o ludzkiej seksualności. Jak to robić w sposób prosty, a zarazem skuteczny opisała Joanna Skonieczna. Większość skomplikowanych zagadnień można przedstawić w sposób zorganizowany i czytelny chociażby stosując mapowanie myśli. A najlepiej, jak zostaniecie Państwo naszymi stałymi czytelnikami.

Wychowanie zdrowotne, aby było procesem skutecznym, nie może być nudnym, jednorazowym przedsięwzięciem, musi to być dobrze przemyślany i atrakcyjny dla odbiorcy proces. Dlatego też w pierwszym, jak i w kolejnych numerach będziemy popularyzować metody aktywizujące. Będziemy prezentować scenariusze zajęć zgodne z podstawą programową MEN. Zamierzamy publikować aktualne i rzetelnie przygotowane przez specjalistów treści. Nie chcemy teoretyzować, tylko dostarczać praktycznych wskazówek, jak skutecznie edukować o zdrowiu. Dużą wagę przywiązywać będziemy do prezentacji w przystępnej formie specjalistycznej wiedzy. Chcemy być trendsetterem dla branży, zamierzamy pokazywać i oceniać nowe trendy w promocji zdrowia. Mamy również nadzieję, że nasze czasopismo przyczyni się do integracji środowiska zawodowego edukatorów, promotorów zdrowia. Zapraszamy państwa do lektury, ale i współpracy, gdyż chcemy stanowić otwarte forum wymiany poglądów, doświadczeń zarówno teoretyków, jak i praktyków promocji zdrowia.

Lekcje wychowania fizycznego mają specyficzny charakter, chociażby z tego powodu, że uczeń ma możliwość pełnego zaprezentowania swojej osobowości, okazywania uczuć, pozytywnych i negatywnych, emocji, lęków, niepokojów. Dlatego rola nauczyciela WF także jest specyficzna – to on może pomóc uczniowi np. w panowaniu nad emocjami, pokazać jak radzić sobie z agresją czy też z uczuciem przegranej. Lekcje wychowania fizycznego są więc bardzo dobrą okazją nie tylko do poszukiwań przyszłych mistrzów, ale także do wpajania młodzieży podstawowych zasad sportowych, chociażby takich, że trening, praca, odpowiedzialność i wiara w zwycięstwo naprawdę coś znaczą w sporcie i w życiu.

Jednak bez wsparcia rodziców ucznia nauczycielowi jest trudno kształtować jego osobowość, a niestety współpraca z rodzicami to jedna z najważniejszych, a także często najbardziej zaniedbanych sfer dotyczących pracy nauczycielskiej. Z raportów Systemu Ewaluacji Oświaty wynika, że tylko 20% rodziców bierze udział w konsultacjach i debatach organizowanych przez szkołę. Zaledwie 15% uczestniczy w życiu szkoły, dzieląc się swoją wiedzą, doświadczeniami czy umiejętnościami.

Na rodziców trzeba więc patrzeć jako na potencjalne wsparcie – ale trzeba dać́ im to odczuć́. Podwalinami udanej współpracy są oparte na zaufaniu, partnerskie relacje nauczyciel – rodzic. Rodzic powinien czuć się partnerem w dyskusji, we wspólnym decydowaniu o losach dziecka. Rodzic, który ma przekonanie, że nie będzie współdecydował i nie będzie miał wpływu na proces kształcenia, wycofa się ze współpracy. Dobrym...

Wf z pomysłem

Warsztat wuefisty

Bezpieczne zajęcia

Awans zawodowy

Psycholog radzi

Nie tak dawno okazało się, że pierwszy raz od ośmiu lat nie przybyło w Polsce nastolatków z nadwagą. Zdrowiej się odżywiają, częściej ruszają i rozsądniej korzystają z komputera i TV – wynika z raportu Instytutu Matki i Dziecka. Co więcej, odsetek młodzieży z nadwagą już teraz zaczyna spadać. Dla porównania – w 2010 roku 17 proc. badanych w wieku 11–15-lat miało nadwagę, teraz – 14,8 proc. Jesteśmy przekonani, że do takiego wyniku przyczynili się także nauczyciele WF, którzy na swoich lekcjach coraz bardziej skutecznie przekonują młodzież do uczestnictwa w zajęciach.

Poza tym WF rozwija nie tylko sprawność ciała. Eksperci twierdzą, że wychowanie fizyczne przyczynia się także do rozwoju zdolności umysłowych. Każdy, nawet najprostszy ruch ma swoje źródło w ośrodkowym układzie nerwowym i wymaga szybkiego, skoordynowanego działania wielu jego elementów. Trenowanie mięśni jest zatem trenowaniem także układu nerwowego. Na zajęciach wychowania fizycznego nie trenujemy wyłącznie ciała. Nauczyciel przekazuje informacje, które wzbogacają wiedzę. Przez różnorodne środki dydaktyczno-wychowawcze wprowadza młodzież w świat utylitarnych wartości kultury fizycznej i zdrowotnej. Kształtuje osobowość, postawy prozdrowotne i prospołeczne. To jest ogromna wartość lekcji WF.

Również ogromną wartością dla nas jest fakt doskonałego przyjęcia naszego czasopisma przez nauczycieli. Po czterech wydaniach mamy wiele sygnałów ze szkół, że Wychowanie Fizyczne w szkole stało się praktycznym narzędziem wykorzystywanym w codziennej pracy wielu wuefistów. Grupa naszych...

Od września w szkołach obowiązuje nowy system oceniania na lekcjach wychowania fizycznego. Wydaje się, że jest to w końcu właściwy kierunek. Np. ocenianie aktywności i zaangażowania ucznia, jego wysiłku na lekcjach to o wiele lepsze niż oceny za sprawność. Dlaczego? Ponieważ aktywność stanowi większą wartość niż sprawność. Żeby być sprawnym, trzeba być aktywnym. Ta zasada dotyczy nie tylko funkcji biologicznych organizmu, ale także zdolności umysłowych.

Zdaniem naszych ekspertów w wychowaniu fizycznym nie chodzi tylko o to, żeby dziecko było sprawne w naturalnym okresie psychomotorycznego rozwoju, gdy uczęszcza do szkoły. Chodzi o to, by potrafiło

samodzielnie dbać o swoją sprawność przez całe życie, by miało pozytywny stosunek do ćwiczeń, swoje ulubione dyscypliny, które będzie uprawiać z pożytkiem dla zdrowia. W tej sytuacji niektórzy teoretycy wychowania fizycznego (jak Krzysztof Zuchora) twierdzą, że oceniać należy przede wszystkim umiejętności ruchowe, ponieważ są one bardziej trwałe niż sprawność motoryczna.

Z kolei, zdaniem dr. Pawła F. Nowaka (Polskie Stowarzyszenie Trenerów Zdrowia), sprawność fizyczna nie jest cechą trwałą, zmienia się w czasie. Znane są przypadki wielu szkolnych mistrzów, którzy w życiu dorosłym prowadzą sedentarny (siedzący) tryb życia, mają nadwagę i problemy z wniesieniem zakupów na drugie piętro po schodach. Poziom sprawności fizycznej jest niezbędny do wykonywania codziennych czynności z zadowalającą efektywnością. Jest miernikiem zdrowia człowieka i – jak powszechnie wiadomo – jest uzależniony od ludzkiej aktywności.

Według ostatnich badań 23 proc. uczniów w gimnazjach nie ćwiczy na lekcjach WF‑u, a w szkołach ponadgimnazjalnych aż 30 proc. Sytuacja jest katastrofalna. Nic więc dziwnego, że MEN jeszcze przed wakacjami zaproponowało nowelizację ustawy obejmującą zasady oceniania na lekcjach WF‑u. Przede wszystkim ocenie ma podlegać wysiłek wkładany przez ucznia w ćwiczenia i zadania, które ma wykonać na lekcji. Na całokształt oceny ma mieć wpływ także staranność wykonywanych ćwiczeń oraz zaangażowanie ucznia. Zmianie miałoby również podlegać podejście lekarzy, którzy mogliby wystawiać częściowe zwolnienia z wychowania fizycznego – krótko mówiąc, chodzi o ocenianie postawy, aktywnego uczestnictwa i zaangażowania na lekcjach. Interesującymi refleksjami na ten temat dzieli się z nami Witold Bierła, który jest jednocześnie dyrektorem i nauczycielem WF z długoletnim doświadczeniem w Zespole Szkół Ponadgimnazjalnych nr 2 w Jarocinie.

Według nas, nie możemy zapominać także o tym, że szkołę tworzą nie tylko uczniowie i nauczyciele, ale i rodzice. Są oni jednym z kluczowych ogniw procesu kształcenia i wychowania młodzieży. Pozyskanie rodziców do współpracy nie jest zadaniem łatwym, szczególnie w kontekście wychowania fizycznego. Warto jednak poświęcić temu więcej wysiłku – każdy sposób, który zwiększa kontakt rodzica z nauczycielem, jest dobry. Uważamy bowiem, że rodzice mogą być wsparciem dla samego nauczyciela, sojusznikiem w jego pracy, także wywierając presję na dyrekcję (np. w kwestii zajęć pozalekcyjnych, zakupu sprzętu sportowego, organizacji imprez). Na rodziców trzeba...

Od lat toczy się dyskusja zarówno wśród naukowców, jak i nauczycieli, a więc praktyków, co powinno, a co nie powinno podlegać ocenie w procesie wychowania fizycznego. Praktycy najchę tniej wystawialiby oceny uczniom na podstawie wyników testów sprawnoś ci fizycznej, wzglę dnie umieję tnoś ci sportowo-rekreacyjnych. Natomiast teoretycy chcą zmienić to podejście na rzecz oceniania postawy, wiedzy, aktywnego uczestnictwa i zaangażowania na lekcjach.

Z drugiej jednak strony zauważalny jest wyraźny kryzys wychowania fizycznego w szkole, który objawia się m.in. mniej licznym uczestnictwem młodzieży w lekcjach i mniejszym zainteresowaniem szkolną ofertą zaję ć ruchowych. Faktem jest, że oceny warunkują prawidłowy przebieg procesu kształcenia, jednak idealnie byłoby, gdyby uczniowie rozumieli potrzebę własnego rozwoju, a nie uczyli się czy uczestniczyli w zaję ciach jedynie dla stopni. To wielkie wyzwanie dla nauczycieli. Chcemy, aby nasze Wychowanie Fizyczne w szkole było specjalnym narzędziem dla takich właśnie nauczycieli, nie bojących się wprowadzać nowych, oryginalnych i inspirujących elementów do swoich zajęć. Będziemy im w tym pomagać.

Dlatego też tak ważne jest indywidualne podejś cie. Warto zmienić sposób prowadzenia zaję ć, dobrą praktyką jest wspólne ustalanie oceny przez nauczyciela i ucznia. A dzię ki ocenie uczeń powinien sobie uś wiadomić, jak daleko jest wzglę dem własnych możliwoś ci. Doskonałym sposobem kształtowania odpowiedzialnoś ci za uczenie się i własny rozwój jest także wdrażanie uczniów do samokontroli i samooceny.

Bardzo mi miło jest zaprezentować pierwsze wydanie nowego czasopisma Wychowanie Fizyczne w szkole skierowanego przede wszystkim do nauczycieli WF. Naszym zamiarem jest ułatwienie im codziennej pracy w szkole. Dlatego też będziemy publikować m.in. gotowe do wykorzystania, autorskie scenariusze zajęć zgodne z aktualną podstawą programową, przykładowe regulaminy i procedury bezpieczeństwa niezbędne przy prowadzeniu zajęć wychowania fizycznego, aktualne wytyczne w zakresie bezpieczeństwa na zajęciach, zasady oceniania awansu zawodowego. Wszystko w prostej, czytelnej formie z możliwością stałej prenumeratury.

Szczególnie chcemy opisywać innowacyjne pomysły na zajęcia, które naszym zdaniem zaciekawią uczniów i wpłyną na zwiększenie frekwencji na lekcjach, propozycje ćwiczeń, gier i zabaw z wykorzystaniem różnych pomocy łatwo dostępnych w szkole. Tym samym chcemy wziąć udział w walce z zauważalnym kryzysem wychowania fizycznego, który objawia się m.in. mniej licznym uczestnictwem młodzieży w lekcjach i mniejszym zainteresowaniem szkolną ofertą zajęć ruchowych. Wierzymy bowiem, że ten problem można rozwiązać. Przy wsparciu naszych autorów, m.in. doświadczonych nauczycieli – praktyków, psychologów sportu, trenerów, metodyków, specjalistów od awansu zawodowego będziemy się starać pokazać, że WF może być atrakcyjny i w pozytywny sposób wpływać na sportowy rozwój młodego człowieka.

Przy okazji zachęcam także do zapoznania się z naszym Magazynem Trenera (www.magazyntrenera.pl), którego Wychowanie Fizyczne w szkole jest naturalnym uzupełnieniem.